چه اتفاقاتی در بدن رخ می دهد که منجر به یائسگی زودرس می شود؟

یائسگی یک حالت طبیعی برای تمامی زنانی است که مسن می شوند. این اصطلاح برای تعریف تمامی تغییراتی که یک خانم در این مرحله زمانی تجربه میکند، بکار می رود. یائسگی فرآیند بیولوژیکی طبیعی و گذر از مرحله ای به مرحله دیگر است. این فرآیند با تغییرات هورمونی، فیزیکی و روانی اتفاق می افتد و کاملا طبیعی محسوب می شود. تاکنون دلایل متعددی برای یائسگی زودرس شناخته شده است. در مطلب زیر با این دلایل آشنا می شویم.

چه اتفاقاتی در بدن رخ می دهد که منتج به یائسگی می شود؟
به موازات افزایش سن، به تدریج تخمدان ها هورمون های تنظیم کننده قاعدگی (یعنی استروژن و پروژسترون) کمتری تولید می کنند و با گذشت زمان، بلوغ تخمک در تخمدان ها هم مختل شده و از طرف دیگر افزایش هورمون پروژسترون پس از تخمک گذاری به میزان قابل توجهی کاهش می یابد (پروژسترون هورمونی است که بدن را برای بارداری آماده می سازد.) این تغییرات هورمونی منجر به کاهش توانایی باروری می گردد که با توقف عادت ماهیانه نمود پیدا می کند.

این وقایع اگر قبل از سنین ۴۰ سالگی شروع شوند زنگ خطری برای یائسگی زودرس محسوب می شود. در این حالت تخمدان ها قادر به ساختن هورمون نیستند و به تحریکات هیپوفیز که تنظیم کننده تخمدان هاست پاسخی نمی دهند.

این مسئله به این خاطر حایز اهمیت است که با شروع یائسگی احتمال بچه دار شدن خانم ضعیف می شود و از طرفی با تغییرات هورمونی بروز بیماری های مزمن (پوکی استخوان، بیماری های قلبی- عروقی و…) سرعت می گیرد. در این حالت فرد با قطع ناگهانی یا طولانی شدن فواصل قاعدگی رو به رو می شود که با علائمی مثل گرگرفتگی، بدخوابی های شبانه و تعریق همراه است. پیش از یائسگی زنان خطر کمتری نسبت به مردان برای ابتلا به حمله قلبی یا مغزی دارند. پس از یائسگی این خطر در زنان افزایش می یابد و پس از ۶۵ سالگی با مردان برابر می شود.

تشخیص بیماری
اغلب بعد از بررسی سابقه خانوادگی و سایر بیماری ها، دو بار آزمون هورمون FSH با فاصله یک ماه از هم دستور داده می شود. اندازه گیری مقدار این هورمون در خون روشن می کند که آیا تخمدان ها درست کار می کنند یا نه. FSH موجب می شود تخمدان ها استروژن تولید نمایند. زمانی که تولید استروژن در تخمدان ها کاهش می یابد، FSH افزایش پیدا می کند. سطح خونی FSH بالاتر از mlU/40ml بعنوان معیاری برای سنجش بروز یائسگی بکار می رود. البته هورمون های دیگری نظیر استرادیول هم در سطوح پایین نشان دهنده یائسگی در نظر گرفته می شوند.

دلیل بروز یائسگی زودرس:

۱- برخی جراحی ها (هیسترکتومی یا برداشت رحم)
در عمل هیسترکتومی، برداشتن رحم به تنهایی موجب یائسگی نمی شود زیرا تخمدان ها وظیفه ترشح هورمون های استروژن و پروژسترون را به عهده دارند؛ اما در صورتی که هم تخمدان ها و هم رحم برداشته شوند یائسگی به سرعت بروز می کند.

۲- شیمی درمانی و پرتودرمانی

این درمان های بیماری سرطان می توانند محرکی برای یائسگی باشند و موجب ظهور علایمی نظیر گرگرفتگی در طی دوره های درمان و یا در طی مدت ۳ تا ۶ ماه گردند.

۳- عدم کفایت اولیه تخمدان
در دوران جوانی اگر مقدار هورمون استروژن کاهش و مقدار هورمون تحریک کننده فولیکول ها (FSH) افزایش یابد می تواند بیانگر از کارافتادگی زودرس تخمدان ها باشد. ۴-۱ درصد از جمعیت زنان به این بیماری دچار می شوند و نازایی از پیامدهای آن است.

۴- شیوه زندگی
تنش ها و بحران های شدید عاطفی می توانند موجب توقف چرخه فعالیت تخمدان ها شوند و یائسگی زودهنگام را در زنان پدید آورند.

۵- کم وزنی های طولانی (بی اشتهایی عصبی)
زنانی که به مدت طولانی از رژیم های غذایی سخت پیروی می کنند، بیشتر در معرض یائسگی های زودتر از موعد هستند.

۶- اضافه وزن های زیاد
به همان میزان که کمبود مفرط وزن نگران کننده است، چاقی هم با اختلال در ترشح هورمون ها احتمال نارسایی تخمدان و در نهایت نازایی را افزایش می دهد. پس مثل همیشه حفظ تعادل وزن بهترین اقدام است.

۷- اختلالات هورمونی
(ترشح غیرعادی یا کارکرد نادرست گنادوتروپین ها FSH و LH)

۸- بیماری های خودایمنی
(اختلالات تیرویید، آرتریت روماتیسمی، نارسایی غده های فوق کلیه، لوبوس)

۹- سیگار کشیدن
زنانی که سیگار می کشند به علت عدم توازن هورمون های تخمدانی زودتر دچار یائسگی می شوند.

۱۰- مواجه با آلاینده ها
یکی از مهم ترین عللی که برای یائسگی زودرس در نظر گرفته می شود، مواجهه با آلاینده های مختلف است. منظور از آلاینده انواع آفت کش ها، اجزای تشکیل دهنده پلاستیک، شوینده ها، انواع رنگ ها و عطرهاست.

منبع: ماهنامه دنیای سلامت


دیدگاه خود را بنویسید

آدرس رایانامه شما منتشر نخواهد شد .


*